نوشتهی سیدمصطفی رضیئی
دربارهی کارگردانی. نوشتهی هرولد کلرمن. ترجمهی منوچهر خاکسار هرسینی. ویراستار: مریم معصومی. تهران: انتشارات افراز. چاپ سوم: پاییز 1390. 1100 نسخه. 248 صفحه. 6500 تومان.
شروع کتاب:
اینکه گفتهاند زمانی در فرانسه تئاتر در اختیار نویسنده و در انگلیس در دست بازیگر و در امریکا کارگردان بوده، امری پیشافتاده است. البته من سالها پیش این فرمول را برای اولین بار از پیتر اوستیناو شنیدم.
این گفتهها بهاندازهای شامل حقیقت است که گفتههای مشابه دیگر میتواند باشد؛ با توجه به زیباییشناسی، کاملاً دروغ است. تئاتر هنری است ترکیبی، نمیتواند تنها با یک عضو از وجودش بقا داشته باشد و تقسیمناپذیر است. بارها مشاهده شده، بهترین متن بهخاطر انتخاب غلط بازیگر و یا کارگردان ناشایست، گهگاهی نیز به علت نامتناسب بودن فیزیکی دکور یا حتی مکان غلط، غالباً بهطور جدی و جبرانناپذیری آسیب دیده است.
همچنین میدانیم بهترین بازی از یک بازیگر، بهخاطر بش از حد بهادادن به یک قطعهی ادبی بیارزش (که بدون جهت آن را بزرگ کردهایم) خسارت و زیان دیده و بعضی از اوقات، قادرترین کارگردانان با بازیگران توانا موفق نبودهاند، زیرا اثر نمایشنامهنویس، اساساً خالی و بیمحتوا و در نتیجه کسلکننده بوده است. از طرفی همهی ما دیدهایم که چگونه اجراهای درخشان، اعتبار تئاتری را از درامهای شایسته ربوده است.
...
صفحهی 19 کتاب
برای خرید کتاب اینجا را کلیک کنید
منوچهر خاکسار هرسینی در امریکای شمالی تحصیل کرده و نمایشنامههایی را بهروی صحنه برده است و سپس راهی ایران گشته. در مقدمهی کتاب میگوید دوستی از استادان نمایش به او توصیه کرده هرچه میتوانی کتابهای تئوریک بههمراه بیاور و در اولین حضور آکادمیک در دانشگاههای ایران، عمیقاً کمبود مباحث تخصصی را در این رشته احساس کرده است. کتاب «دربارهی کارگردانی» نوشتهی هرولد کلرمن یکی از آثاری است که او ترجمه و منتشر ساخته و از طریق آن، دریچهی جدیدی برای آموزش تئاتر و کارگردانی نمایش در ایران گشوده است.
نویسنده خود کارگردانی شناخته شده در امریکای شمالی است که نمایشنامههای مختلفی را با حضور برجستهترین هنرپیشههای ممکن بهروی صحنه برده است. او در کتاب خود، ترکیبی از دانش نمایشنامه (برپایهها بحثها، تئوریها و گفتههای دیگران) را با آموزههای خود (از دل آزمون و خطاهای گوناگون) جلوی خواننده قرار میدهد که درحقیقت، کتابی است عملگرا تا آنکه اثری مبتنی بر متن و آموزش باشد.
کلرمن گامبهگام نظریهها و بحثها را مطرح میکند و در دلِ آنها، احساس شخصی خودش را نیز بیان کرده و همچنین کتاب را تبدیل به اثری خودآموز میکند که خواننده از طریق آن میتوان روشهای جدیدی برای کارگردانی و درک کارگردانی نمایش را بیازماید و همچنین خود را با اندیشههای جدید آشنا کند. کتاب اثری ارزشمند و تحسین شده است که همچنان جزو مهمترین آثار موجود در وبسایتهای مانند «آمازون» در زمینهی تئوریک نمایشنامه محسوب میشود. فصلهای کتاب عبارتند از: دربارهی مترجم / مقدمه: نکاتی چند در ترجمهی این کتاب / دیباچه / فصل یکم / 1 – تئاترِ کارگردان / 2 – انتخاب نمایشنامه / 3 – خواندن نمایشنامه / 4 – کار روی نمایشنامه با نویسنده / 5 – دکور / 6 – گزینش گروه / 7 – کتاب عاجل (نمایشنامهی اجرایی کارگردان) / 8 – تمرینات اولیه / 9 – تمرینات بیشتر / 10 – تمرینات ادامه دارد / 11 – تمرینات با لباس، پیشتماشا، آزمایشها / فصل / 12 – سیستم یا روش / 13 – تماشاگر / 14 – سوالات و جوابها / فصل سوم: یادداشتهای کارگردان / فصل چهارم: نمونهای از کتاب کارگردان / نامه به بوریس ارنسون دربارهی دوشیزه کلمبی
پشت جلد کتاب: «بانفوذترین کتابی که تاکنون دربارهي کارگردانی در این کشور نوشته شده» الیا کازان
«یک بررسی مستقیم، پرذوق و مفصل از آنچه باعث تپیدن قلب نمایش روی صحنه میشود و به آن حیات میبخشد.» نقد کتاب از روزنامهی نیویورک تایمز
«... گنجینهای از بصیرت... مهمتر از آن یک بحث کلی... زیرکانه، بخشنده و غنی دربارهی کارگردانی.» اروینگ هاوی
«... یک محرک باارزش برای هرکسی که در هر یک از هنرها اشتغال دارد.» ارن کاپلند
«ما بهطور منطقی از انتخاب یک نمایش شروع و با گذر از قسمتهای گوناگون و مهم از ساخت تا اجرا و بعد از آن ادامه دادهایم. هرولد کلرمن، لذایذ و ترسهایش را از کار با نویسندگان و بازیگرانی همچون آرتور میلر، لیلیپن هلمن، مارلون براندو و جولی هریس توضیح میدهد. آقای کلرمن... بیش از پنجاه سال در تئاتر امریکا نیرویی عظیم بوده است و بدون شک، نهتنها برای هنرمندان حرفهای تئاتر و سینما، بلکه برای هرکسی که آرزوی ایجاد یک ارتباط حرفهای با تئاتر را داشته، خواندن این کتاب به او کمک مفیدی خواهد کرد.» مجلهی نیویورکر